نقشه برداری رنگی مغز یا الکتروانسفالوگرافی کمی یا QEEG تکنولوژی جدیدی برای تشخیص انواع بیماری های مغز و اعصاب و روان می باشد. دقت و حساسیت تشخیصی این وسیله به قدری زیاد و دقیق است  ، که حتی بیماری آلزایمر را سالها قبل از  بروز علایم بالینی ، می‌توانند پیش بینی کرده و آن را تشخیص دهد ، در صورتی که تا به حال هیچ وسیله ای تشخیصی دیگر قادر به انجام چنین کاری نیست .

تشخیص بیماری آلزایمر از آنجا حائز اهمیت است که:

 1- این بیماری  خیلی شایع است  ، به طوری که در حال حاضر بیش از پنج میلیون آمریکایی به این بیماری گرفتارند  ، و از ۸ نفر آمریکایی در سنین بالا یک نفرشان به این بیماری مبتلا می باشد  ، و در حال حاضر بیش از ۳۵ میلیون نفر در دنیا ن  از این بیماری رنج می‌برند  ، و پیش‌بینی می‌شود که در سال ۲۰۵۰ تعداد مبتلایان به این بیماری در دنیا به ۱۱۵ میلیون نفر برسد  ، وروز به روز بر تعداد مبتلایان به این بیماری افزوده می‌شود

2- متاسفانه این بیماری در مراحل پیشرفته غیر قابل علاج است  ، و ششمین علت مرگ در دنیا هست  ، که در حال حاضر تنها بیماری است که هیچ گونه درمانی برای آن وجود ندارد.

تشخیص زودهنگام این بیماری از آنجا حائز اهمیت است که می‌توان با اقدامات پیشگیرانه و درمان هایی که از پیشرفت بیماری جلوگیری می کند ، استفاده کرد  ، و شروع بیماری را سال ها به تعویق انداخت.

از نظر پاتوفیزیولوژی در این بیماری هسته نورون های مغزی از بین رفته و سلول های مغزی دژنره می‌شوند.

و این تغییرات نورون های مغزی باعث می شود  ، که در نحوه فعالیت الکتریکی مغز نیست تغییراتی به وجود آید ،  که ما می‌توانیم توسط الکتروانسفالوگرافی کمی این تغییرات را ضبط کنیم.

طرق تشخیصی بیماری آلزایمر

تمام تست های تشخیصی بیماری آلزایمر برای  زمانی است که علایم بیماری شروع شده  ،و به اصطلاح کار از کار گذشته  ،

طرق تشخیصی عبارتند از

  • تست MMSE که یک تست تشخیصی روانشناسی است که فقط درمرحله‌ای که علایم بیماری شروع شده ، تشخیص میدهد.
  • تست ژنتیکی ApoE4از طریق خون و ترشحات بزاق انجام میشود  ،  و این تست نیز فقط در افرادی که زمینه ژنتیکی ابتلا به بیماری آلزایمر را دارند  ، مثبت است.
  • زمایش مایع نخاع که پروتئین های آمیلوئید و تاو پروتئین را در مایع نخاع نشان می دهد.
  • MRI که میزان آتروفی مغز و کوچک شدن مغز را به خصوص در ناحیه هیپوکامپوس نشان می‌دهد.
  • سی تی اسکن نیز تقریباً مانند MRI عمل می کند.
  • پت اسکن نیز یک وسیله تشخیصی دیگری برای بیماری آلزایمر است ، که در پت اسکن لازم است  ، به بیمار ماده رادیواکتیو تزریق شود  ، و قیمت آن خیلی زیاد است ، و یک وسیله تشخیصی غیر تهاجمی به حساب نمی آید ،  و نمی توان با این وسیله بیماران آلزایمری را پیگیری کرد.

تقسیم بندی مراحل مختلف علایم کلینیکی بیماری آلزایمر

بیماری آلزایمر را از نظر علایم بالینی به سه دوره تقسیم می کنند

1- بیمارانی که هنوز علایم بالینی آنها شروع نشده.

۲- بیمارانی که علایم بالینی آنها متوسط است.

3- بیمارانی که دچار دمانس شده اند و آلزایمر پیشرفته دارند.

تغییرات نقشه برداری رنگی مغز یا الکتروانسفالوگرافی کمی در بیماری آلزایمر

 در  مرحله ای که علایم بیماری آلزایمر شروع شده  ، می‌توان در الکتروآنسفالوگرافی کمی  ، این تغییرات را مشاهده کرد.

۱- آهستگی کلی ریتم نوار مغزی

-۲ کاهش امواج با فرکانس بالا یعنی امواج آلفا و بتا و گاما کاهش پیدا می‌کند

3- افزایش امواج آهسته یعنی امواج دلتا و تتا

۴ – کاهش میزان امواج آلفا در کورتکس مغزکه  آتروفی پیشرونده ناحیه هیپوکامپوس  ، همراه با کاهش امواج آلفا در نواحی قشری مغز می باشد.

۵ – کاهش Coherence  یعنی کاهش ارتباطات نقاط مختلف و قسمت های مختلف مغز ،  به خصوص کاهش ارتباطات بین فرونتال و تمپورال

6-  تغییراتی در آمپلیتود کا کمپلکس

۷-  تغییراتی در VEP که به صورت طولانی شدن  VEP مشاهده می‌شود.

تشخیص زودهنگام بیماری آلزایمر

بررسی‌ افرادی که از نظر ژنتیکی حامل APOE4 هستند ،  سال ها قبل از بروز علائم بیماری آلزایمر ، در قسمتهای عمقی مغز  این افراد و هیپوکامپوس تغییراتی به وجود می‌آید  ، که تولید ریتم آلفا در مغز آنها را کاهش دهد  ، و این پدیده علامت خوبی برای تشخیص زودهنگام بیماری آلزایمر می باشد.

و در ضمن بر افراد بالای ۶۰ سال به ازای هر سال افزایش سن به میزان 0.08   هرتز ،  از میزان فرکانس آلفا در نواحی قشری مغز کاسته می شود  ، و اگر میزان متوسط فرکانس آلفا از هشت و نیم هرتز کمتر باشد ،  دلیل بر بیماری آلزایمر  است  ، و غیر طبیعی تلقی می شود.

دوتا مطالعه در مورد تشخیص زودرس بیماری آلزایمر به عمل آمده  ، که دقت انجام الکتروانسفالوگرافی کمی را در تشخیص زودهنگام بیماری آلزایمر آشکار می کند.

مطالعه اول

بیمارانی که برای این مطالعه انتخاب شده بودند ، همگی بالای ۶۰ سال سن داشتند ،  و به دو گروه تقسیم شدند ،

گروه اول  30 نفر ،شامل بیمارانی ، که هیچ نوع علائم اختلال حافظه و علائم بیماری آلزایمر ندارند و توسط متخصصین مغز و اعصاب و روان پزشکان معاینه شدند و از آن ها تست های تشخیصی مختلفی انجام شد ،  و هیچگونه بیماری زمینه‌ای  نداشته‌اند .

گروه دوم که تعداد آن‌ها ۴۱ نفر بوده و توسط تست های تشخیصی که انجام شده بود ، به صورت کم تا متوسط علایم بیماری آلزایمر داشتند.

نتیجه ای که از این بررسی و تحقیق اخذ شده  ، این است که تمام بیمارانی که سالم بودند  ، هیچ کدام از آنها امواج آلفا کورتکس مغز کمتر از ۸ هرتز نبود ،  ولی آنهایی که در گروه دوم بودند ، امواج آلفای کورتکس مغز آنها کمتر از ۸ هرتز نیز نشان می داد ، این ۸ هرتز  ، می تواند نقطه عطفی  ، برای تشخیص بیماران آلزایمری از غیر آلزایمری باشد ،  وبا نشانه خوبی ، برای نرمال بودن می باشد.

نتیجه دوم این که الکتروانسفالوگرافی کمی یک وسیله تشخیصی غیرتهاجمی و با ارزش و مفید برای تشخیص زودرس بیماری آلزایمر می باشد.

مطالعه دوم

مطالعه دوم در مورد نحوه تشخیص زود هنگام بیماری آلزایمر خیلی جالب است.

که در این مطالعه ۴۴ فرد مسن انتخاب شد ،  و آن ها را برای مدت ۷ سال تحت نظر گرفتند ، همگی این چهل و چهار نفر کاملاً از نظر ابتلا به بیماری آلزایمر منفی بود ، و هیچ نوع علایم اختلال حافظه و فراموشی نداشتند  ، و همگی توسط تست های مختلف و متخصصین معاینه شده بود  ، و الکتروانسفالوگرافی کمی نیز از آنها به عمل آمده بود

بعد از ۷ سال این ۴۴ نفر به سه دسته تقسیم شدند

دسته اول که بازهم سالم بودند

دسته دوم که علایم خفیف تا متوسط بیماری آلزایمر را داشتند .

 دسته سوم که علایم شدید بیماری را نشان می‌داد.

و اما نتیجه گیری که از این تحقیقات به عمل آمد  ، خیلی جالب و با ارزش بود ، چون  کلیه آزمایشات و تست ها که ۷ سال قبل برای این گروه انجام شده بود ، همگی نرمال بودند  ، و هیچ کدام از این تست ها قادر نبود برای آنها بیماری آلزایمر را پیش بینی کند  ، ولی تنها تستی که  موفق شده بود ، این بیماری را پیش بینی کند  ، و نشان دهد که کدام افراد در آینده ،  و بعد از 7 سال به بیماری آلزایمر مبتلا خواهند شد.

نتیجه QEEG  خیلی دقیق بود. و الکتروانسفالوگرافی کمی تنها وسیله تشخیصی بود که هفت سال قبل با دقت ۹۰ درصد نشان داده بود ، که کدام یک از شرکت کنندگان در آینده به بیماری آلزایمر مبتلا خواهند شد.

پس  الکتروانسفالوگرافی کمی تنها وسیله ای بود ،  که به کمک فرکانس امواج آلفا در کورتکس مغز ، با دقت ۹۰%  ،  ، توانست بیماری آلزایمر را در افراد سالم ،  از 7 سال قبل پیش بینی کند.

دکتر دکتر داوود آذرنگی متخصص مغز و اعصاب

مرکز چند تخصصی مغز و اعصاب و روان ذهن برتر ایرانیان

تلفن: 44221177  و 44221180

تشخیص زود هنگام آلزایمر با استفاده از QEEG